MCD Studiereis Bilbao mei 2007
Van 17 tot en met 20 mei 2007 vond de jaarlijkse MCD-excursie plaats, dat jaar naar Bilboa in het Spaanse Baskenland. Hieronder vind u een kort verslag en een foto-impressie van deze leerzame en leuke excursie.
Het is een vast onderdeel van het MCD curriculum: de buitenlandse excursie. Iedere lichting MCD cursisten gaat op excursie om te zien en te leren van hoe men in andere landen en culturen omgaat met de complexe organisatie van (her) ontwikkelings- en revitaliseringsprojecten.
Dit jaar stond de Spaanse, of beter Baskische, stad Bilbao op het programma - bij velen bekend om het door Frank O. Gehry ontworpen Guggenheim museum dat sinds de jaren negentig vele toeristen naar de stad heeft getrokken. Maar het Guggenheim staat niet op zichzelf. Het is onderdeel van een breder regionaal revitaliseringsplan waarin economie centraal staat. Het plan werd opgezet om de zware economische crisis waarin Bilbao zich eind jaren tachtig bevond – net als de meeste andere West-Europese haven- en industriesteden – het hoofd te bieden. Een nieuwe organisatie werd in het leven geroepen; Bilbao Metropoli-30, een organisatie waarin 30 gemeenten uit de regio in samenwerking met overige publieke instanties èn het bedrijfsleven een plan opstelden (en vervolgens uitvoerden) voor de revitalisering van stad en regio.
Bilbao Metropoli-30 was een van de instanties die de groep bezocht, maar het bezoek aan de stad begon met een bezoek aan de Isozaki Torens. Deze twee woontorens ontworpen door de Japanse architect Isozaki staan pal aan de rivier, waarbij in het openbare gebied succesvol getracht is de binnenstad te verbinden met het water. Deze torens waren op dat moment in aanbouw. De projectleider, de heer Aurrekoetxea, verzorgde de rondleiding op deze bouwplaats nadat hij had verteld hoe men uiteindelijk kon beginnen met realisatie. De bouw had jaren stilgelegen wegens gebrek aan financiële middelen. Toen de bouw weer opgepakt werd, werd voortgang belemmerd door omwonenden die hun uitzicht zagen verdwijnen met de komst van de torens.
Naast de Isozaki Torens zijn er de afgelopen jaren meer locaties aan het water op de schop gegaan. Dit is onderdeel van het revitaliseringsplan. De ontwikkelingsmaatschappij Bilbao Ría 2000, voor de helft eigendom van de Spaanse regering en voor de andere helft eigendom van Baskische overheidsinstanties, is verantwoordelijk voor de uitvoering van de plannen voor Abandoibarra (haven), Ametzola, Southern Connection, de oude binnenstad (Bilbao Vieja) en een wijk in de tweede grootste stad in Biskaya, Barakaldo. Tijdens een lezing werd de organisatie en de projecten van Bilbao Ría 2000 uitgelegd.
Vrijdag 18 mei begon met een lezing van de heer Alfonso Martinez Cearra, directeur van Bilbao Metropoli-30. Er vanuit gaande dat de groep al genoeg gehoord en gelezen had over de visie en het revitaliseringplan voor de regio, vertelde hij ons het achterliggende verhaal over de noodzaak van revitalisering. Voordat je alle verschillende partijen en belangen in een regio op een lijn krijgt en het mogelijk maakt om ingrijpende investeringen, zoals bij het Guggenheim, voor elkaar te krijgen, moet de noodzaak voor herontwikkeling groot zijn. In Bilbao was dat het geval. Dit is een gevaarlijke situatie, want voor je het weet slaat noodzaak om in paniek en zijn mensen niet meer in staat om samen te werken aan betere oplossingen. In de strategie voor Bilbao en haar regio heeft cultuur van het begin af aan centraal gestaan. Het museum is daar een uiting van, maar het gaat volgens de heer Martinez Cearra veel verder. Als stadsbestuur moet je je ervan bewust zijn dat mensen graag in een stad wonen omdat zij zich ermee identificeren: ‘de stad, dat ben jij zelf’.
Het volgende programmaonderdeel was een bezoek aan Surbisa, een gemeentelijk ontwikkelingsbedrijf dat de ‘speldenprikmethode’ aanhangt. Her en der in Bilbao Vieja (de oude binnenstad) en een oud industrieterrein aan de overkant van de rivier wordt geïnvesteerd in de verbetering van de gebouwen en het openbaar gebied. Dit gebeurt met subsidies van de overheid, maar de private eigenaren worden geacht mee te betalen in deze verbeteringen. Langzaamaan moet zo het hele gebied een duidelijke verbetering ondergaan. Met Peter Joustra, alumnus van de MCD en Bilbao-expert, maakte de groep vervolgens een lange wandeling door de stad. Onder andere langs een aantal projecten van Surbisa.
De laatste programmadag, zaterdag 19 mei, was een rustige dag. Het begon met een bezoek aan het veelbesproken Guggenheim Museum. Tijdens een rondleiding werden de ideeën achter de locatie en de architectuur van het museum uitgelegd en was er voor de deelnemers aansluitend tijd om de tijdelijke tentoonstellingen van Kiefer te zien en zich te laten misleiden door de dubbelzijdige LED-sign kolommen van Jenny Holzer en de grote, stalen sculpturen van Richard Serra. De rest van de middag kon besteed worden om zelf de stad te ontdekken (of cadeaus te kopen voor het thuisfront).
Achteraf kunnen we zeggen dat dit een informatieve en leerzame excursie was. Buiten het Guggenheim zijn er in Bilbao veel ontwikkelingen gaande die de moeite waard zijn om te bekijken. Mede dankzij de inzet van MCD-er Peter Joustra en het enthousiasme van de cursisten was deze excursie vooral ook erg leuk!